 |  |  |
U bent hier: > Borstkanker
Borstkanker
Verwante informatie
- Praten met lotgenoten? Neem een kijkje op het forum voor mensen met kanker
- Individuele begeleiding voor mensen met kanker
- Gedrukte folders bestellen? Al het materiaal van de VLK is te lezen, af te drukken of te bestellen via de pagina Publicaties
- Andere websites over borstkanker
- www.borstkanker.net
Meer lezen
Patiënten vertellen
Wat is borstkanker?
Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Als het gezwel niet wordt verwijderd of bestraald, zullen de kankercellen steeds verder doordringen in het gezonde borstweefsel. De kans bestaat ook dat kankercellen zich verspreiden, onder andere via het lymfestelsel. Dat lymfestelsel speelt een belangrijke rol bij de productie van afweerstoffen tegen ziekteverwekkers. Het bestaat uit lymfevaten en lymfeklieren of lymfeknopen. De meeste lymfevaten in de borst leiden naar lymfeklieren in de oksel. Als borstkankercellen de lymfeklieren onder de arm bereiken, kunnen ze verder groeien en zich van daaruit verder uitzaaien. Ook via het bloed kunnen kankercellen zich verspreiden.
Het Vlaams Kankerregistratienetwerk registreerde in 2001 in Vlaanderen meer dan 5.300 nieuwe gevallen van borstkanker. Borstkanker is daarmee de meest voorkomende kanker bij vrouwen. Ook mannen kunnen borstkanker krijgen. Het risico op borstkanker is voor een vrouw echter 100 keer groter dan voor een man.
Onderzoeken?
Als een vrouw iets abnormaals voelt of ziet aan haar borst, of als de arts een knobbeltje ontdekt, zal verder onderzoek wellicht nodig zijn. De arts kan dan een diagnostische mammografie laten uitvoeren, al dan niet gecombineerd met een echografie. Als er op de mammografie een afwijking wordt vastgesteld, kan er een punctie volgen en/of een biopsie. Aan de hand van een biopsie kan worden vastgesteld of de tumor goed- of kwaadaardig is. Als de diagnose borstkanker valt, kunnen nog andere onderzoeken volgen om te zien of er mogelijk uitzaaiingen zijn elders in het lichaam: een CT-scan of computertomografie (zeer gedetailleerde röntgenfoto's van het lichaam), een MRI (magnetic resonance imaging, beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt met een sterke magneet), een botscan en/of een echografie van de lever, een radiografie van borstkas en ruggengraat.
Behandeling?
De meest voorkomende behandelingen van borstkanker zijn een operatie (chirurgie), een behandeling met medicijnen (chemotherapie), bestraling (radiotherapie) en hormoontherapie. De behandelend arts zal meestal een combinatie van deze verschillende methoden adviseren, afhankelijk van de aard en locatie van de tumor, de uitgebreidheid, de algemene conditie en de leeftijd van de patiënt. Soms zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw arts vragen te stellen over de mogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen.
Chirurgie
Patiënten met borstkanker worden meestal geopereerd. De bedoeling is zoveel mogelijk aangetast weefsel weg te nemen. Hoeveel er wordt weggesneden, is afhankelijk van de locatie, de afmeting en het type tumor. Vaak kan een borstsparende operatie uitgevoerd worden (ook lumpectomie genoemd), waarbij enkel de tumor en een marge gezond weefsel worden verwijderd. Ook de lymfeklieren in de oksel kunnen worden verwijderd (ook wel een okselevidement of -uitruiming genoemd). Soms moet de borst helemaal worden weggenomen (een amputatie of mastectomie), al dan niet samen met de lymfeklieren in de oksel. Een mogelijke aantasting van een of meer lymfeklieren is een belangrijke factor bij het bepalen van de rest van de behandeling.
Bij bepaalde patiënten met kleine tumoren zonder verdachte okselklieren kan een sentinel-procedure toegepast worden. De sentinelklier of schildwachtklier is de eerste lymfeklier waarnaar tumorcellen rechtstreeks draineren. Deze klier kan opgespoord worden door net voor de operatie een kleine hoeveelheid radioactieve stof in te spuiten rond de tumor. Deze stof wordt opgenomen door de schildwachtklier die tijdens de operatie kan opgespoord worden en verwijderd wordt. Indien uit microscopisch onderzoek blijkt dat deze klier tumorvrij is, moet er geen bijkomende okselklieruitruiming gebeuren. Indien het microscopisch onderzoek aantoont dat er toch tumorcellen in de klier aanwezig zijn, zal een okselklieruitruiming gebeuren.
Na een borstamputatie kiezen sommige patiënten voor een borstprothese of een borstreconstructie. U leest hierover meer in onze brochure Herstel na borstkanker (zie publicaties ).
Bijwerking
Een mogelijke bijwerking van het verwijderen van de okselklieren en vooral van de bestraling van de oksel is een gezwollen arm, ook lymfoedeem genoemd. 5 tot 10% van de vrouwen die een okseluitruiming gehad hebben, krijgen vroeg of laat last van een dikke arm. Als de arm zwelt, strak of zwaar aanvoelt of pijnlijk is na de okseluitruiming, meldt u dit het best meteen aan uw arts. Sommige patiënten krijgen pas jaren na de behandeling last van hun arm. Een regelmatige controle en gespecialiseerde kinesitherapie kunnen problemen voorkomen. U vindt meer informatie over lymfoedeem in onze brochure Herstel na borstkanker (zie publicaties ).
Chemotherapie
De naam chemotherapie verwijst naar de kuur met geneesmiddelen die de groei van kankercellen remmen of vernietigen. De medicijnen worden via de mond ingenomen en/of rechtstreeks in de bloedbaan gebracht met een infuus, waarna ze zich door het hele lichaam verspreiden en overal eventuele kankercellen kunnen bereiken. Vaak wordt voor de toediening van chemo onder plaatselijke verdoving een poortkatheter ingeplant (voluit een subcutane veneuze poortkatheter, bekend onder de merknaam Port-a-cath®). Niet alle kankercellen zijn even gevoelig voor dezelfde medicijnen. Daarom wordt vaak een combinatie (een "cocktail") van celremmende geneesmiddelen (cytostatica) voorgeschreven. Chemotherapie na een operatie is bedoeld om preventief het risico te verkleinen dat de kanker terugkomt (deze toepassing heet adjuvante chemotherapie). Chemotherapie wordt soms ook vóór een operatie gebruikt om het gezwel te verkleinen (ook neoadjuvante therapie genoemd). Het kan ook worden gebruikt bij vrouwen met een uitgezaaide tumor.
Bijwerkingen
Chemotherapie tast behalve de kankercellen ook gezonde cellen aan. Daardoor kunnen er tijdelijk bijwerkingen optreden: vermoeidheid, misselijkheid en braken, verminderde eetlust, haaruitval, ontstoken mond, verhoogde kans op infecties... Ze verschillen van persoon tot persoon, en hangen onder andere af van de medicijnen, de hoeveelheid en de duur van de behandeling. Na de behandeling verdwijnen de meeste bijwerkingen. Bepaalde bijwerkingen kunnen echter maanden of jaren blijven aanslepen, bijvoorbeeld vermoeidheid, verminderde weerstand, smaakveranderingen, doof gevoel in de vingers... Bij vrouwen die nog niet in de menopauze zijn, wordt de menstruatie tijdens de behandeling soms onregelmatig of blijft achterwege. Dat betekent echter niet dat er helemaal geen kans is op zwangerschap (u gebruikt het best anticonceptiemiddelen, maar niét de pil). Bij vrouwen boven de 40 jaar blijft de menstruatie vaak definitief achterwege.
Radiotherapie
Radiotherapie is een behandeling met ioniserende stralen om kankercellen te vernietigen. Bij radiotherapie wordt radioactieve energie in de vorm van een stralenbundel (te vergelijken met een lichtbundel) precies op de plaats van het gezwel of de plaats waar het gezwel zich bevond, gericht. De bestraling kan van buitenaf komen (uitwendige bestraling) of van radioactief materiaal dat in de tumor wordt ingebracht (inwendig bestraling). Bij borstkanker wordt meestal uitwendig bestraald. Het gebied dat moet worden bestraald, verschilt per patiënt, en ook de duur van de bestralingskuur, de intensiteit en het bestralingsschema (het aantal bestralingen) kunnen variëren. Bestraling kan kankercellen vernietigen die na een operatie nog in de borststreek of in de oksel zijn achtergebleven. De bestraling op zich is pijnloos.
Bijwerkingen
De radiotherapeut zal ervoor zorgen dat de toegediende dosis en het bestralingsveld zodanig worden berekend dat er zo weinig mogelijk schade wordt berokkend aan gezonde weefsels en organen. Toch kan straling ook invloed hebben op de gezonde cellen in het bestraalde gebied. Daardoor wordt de huid rood en gevoelig. Ook vermoeidheid is een vaak voorkomende bijwerking van radiotherapie. Deze bijwerkingen verdwijnen normaal een tijd na de therapie.
Hormoontherapie
Het vrouwelijk hormoon oestrogeen, dat in het lichaam wordt aangemaakt, kan de groei van borstkankercellen bij bepaalde vrouwen bevorderen. Er bestaan medicamenten die dit effect van oestrogeen tegengaan: ze blokkeren de ontwikkeling en de werking van hormoongevoelige tumorcellen. De medicamenten moeten meerdere jaren na elkaar worden ingenomen. Afhankelijk van het type medicament kunnen ook hier bijwerkingen optreden zoals warmteopwellingen, stemmingswijzigingen...
Na de behandeling?
Geneeskansen
De kans op genezing hangt van veel dingen af: van het stadium waarin de ziekte verkeert, van de leeftijd van de patiënt, de grootte van de tumor, of er al dan niet uitzaaiingen zijn, van de behandeling enz. De behandelende arts kan meer uitleg geven over al deze factoren. De kans op langdurige overleving is groter naarmate de ziekte in een vroeger stadium ontdekt werd.
Nazorg
Na een intensieve medische behandeling blijft er bij de meeste patiënten een gevoel van onzekerheid. Als de therapie met succes is afgerond, vragen patiënten zich af wat er nog meer gedaan kan worden. Als het met de therapie niet gelukt is de kanker uit te schakelen, is het de vraag hoe de symptomen zo goed mogelijk bestreden kunnen worden en wie daarbij kan helpen. Nazorg is in beide situaties dan ook erg belangrijk. Het begrip "nazorg" houdt veel in: medische begeleiding, psychische en sociale opvang, en/of palliatieve zorg.
Vragen?
Uw arts
Praat met de behandelende arts over mogelijke symptomen, bijwerkingen of fysieke problemen. Hij of zij kent uw ziekte en het verloop immers het best.
Uw omgeving en lotgenoten
Familie, vrienden en verwanten kunnen eveneens veel steun bieden. Het kan ook helpen om over de ziekte te praten met andere borstkankerpatiënten, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging of zelfhulpgroep. Hier staan alle adressen vermeld.
Kankertelefoon
Deze webpagina beantwoordt wellicht niet al uw vragen. Blijf er echter niet mee zitten, maar schrijf ze op, stel ze aan uw arts of bel naar de Vlaamse Kankertelefoon (elke werkdag van 9 tot 17 uur, of stuur een e-mail naar e-kankerlijn@tegenkanker.be). U kunt er terecht voor een anoniem luisterend oor, deskundig advies of een bemoedigend gesprek. U kunt er ook informatie krijgen over verdere begeleiding van patiënten, over contact met lotgenoten (bijvoorbeeld via zelfhulpgroepen), sociale voorzieningen voor patiënten, aanvullende behandelingsmethoden, palliatieve zorg enz.