Column Frieda Joris: 'Verslaafd aan bijsluiters'

Frieda Joris, journaliste bij Het Laatste Nieuws, kreeg in het najaar van 2000 borstkanker. Ze schrijft voor Leven vier keer per jaar deze column.

Tekst uit Leven 32, oktober 2006

Ik heb de ziekelijke gewoonte om voor ik medicatie slik, de bijsluiter te lezen. Het zijn meestal met minuscule letters bedrukte sigarettenblaadjes waar ik mijn bril voor moet opdiepen en waarbij ik tijdens het ontcijferen vloek dat ik sterkere lenzen nodig heb. Duidelijk geschreven om niét gelezen te worden, en toch doe ik het telkens weer. Een vreemde vorm van masochisme en dat is normaal gesproken niks voor mij, want gelukkiger word ik er niet van.

Elke keer weer schrik ik me een ongeluk als ik bij het hoofdstuk "Bijwerkingen" beland, soms ook, iets duidelijker "Ongewenste effecten" genoemd. Misselijkmakende lectuur met risico's op uitvallende lever- en nierfuncties, met waarschuwingen voor anemie, hart- en vaatziektes, voor herhaald gebruik dat verslavend kan zijn. De huiduitslag, pijnlijke gewrichten en allergische reacties zijn daarnaast klein grut. Vermoeidheid, hoofdpijn, duizeligheid en gevaren achter het stuur: daar spreek ik niet eens over.

Elke morgen, al vijf jaar lang, slik ik drie pillen en los ik een zakje wit poeder op in water. Vooraleer ik aan een nieuw doosje begin, herkauw ik de bijsluiter. Er zou zo eens iets moeten instaan dat ik nog niet van buiten ken, begrijp je? Ziekelijk, ja, dat is het. En toch pleit ik een beetje onschuldig, want ze maken een mens zo. Waarom steekt dat briefje er anders bij? Niet voor de dokter, die krijgt het niet te zien. Niet voor de apotheker, die levert de medicatie ongeopend af. Voor de klant dus, de zieke die erdoor besmet wordt. Want de medische wereld schrijft voor en zorgt dat ze kan blijven pennen.

Neem nu mijn pillen. Twee daarvan zijn verplichte nummers maar het derde tabletje dient om de nevenverschijnselen van exemplaar nummer twee te lijf te gaan. Goed gevonden, denk ik dan. Zo kan een mens bezig blijven. Wat voor het bot goed is, is slecht voor het hart en vice versa. Wat heilzaam is voor de longen, is schadelijk voor de lever. En als meer dan één orgaan in wankele toestand verkeert, ben je vertrokken voor een verhaal zonder einde.

Toch heeft het lezen van de bijsluiters ook een positief effect. Achteraf ben ik immers telkens verbaasd over mijn formidabel werkend lichaam dat zich niets aantrekt van al die nevenverschijnselen. Voor een groot stuk misleiding, mijn vleselijk omhulsel doet zich soms beter voor dan de toestand in werkelijkheid is. Sedert die borstkanker mijn binnenste omwoelde, weet ik dat zeker. Van buiten was er niks te zien, ik voelde niet eens pijn. Maar van binnen bleek de boel bij nazicht vergiftigd, net als die prachtige blozende appel die het lijkbleke Sneeuwwitje velde.

Van lijkbleek gesproken, ik doe ook altijd mijn best om een goede indruk te maken. Vooral toen ik ziek was en er grijs bijliep van de chemo, probeerde ik er toch nog op mijn voordeligste uit te zien. Alle truken van de foor waren goed. Mijn grootste wapens in de strijd voor de oogverblinding waren vier voorwerpen die de fundamenten vormen van een hele parfumindustrie: lippenrood, fond de teint, mascara en een simpel bruin kohlpotlood. Het merk van mijn voorkeur geeft er zelfs bijsluiters bij en jawel, ik heb ze ook gelezen. Met dezelfde les: als je één product in huis hebt, moet je ook een ander erbij nemen en liefst nog een derde uit hetzelfde gamma om een eindresultaat te krijgen dat binnen de normen past.

Enfin, ik wil niet mopperen. Ik kan het ondertussen met veel minder glamour doen en wat de pillen betreft: uw dagdosis is misschien veel groter. Ik weet dat ik nog veel boterhammetjes zal moeten eten vooraleer ik me de titel " wandelende apotheek" mag toe-eigenen maar de kwalificatie "wandelende bijsluiter" is ook geen cadeau. Zeer ongezond. Bestaat er geen pilletje voor?