 |  |  |
U bent hier:
Solliciteren na kanker. Dirk Braeckman kreeg het deksel op de neus
Meer lezen
Andere vragen en verhalen over werken na kanker vindt u op het forum op deze site (onder de rubriek 'Werk, verzekeringen, financiën en voorzieningen')
Schrijf ons!
Stuur uw reactie op artikels uit Leven naar brievenbus@tegenkanker.be, de lezersrubriek van het tijdschrift. We nemen uw brief mogelijk op in het volgende nummer.
- Dirk Braeckman kreeg het deksel op de neus
- Chris Heremans (VLK): 'Kanker is geen reden om iemand niet aan te werven'
- NMBS: 'Foute communicatie'
'Wat u hier komt doen?': Dirk Braeckman kreeg het deksel op de neus
'U bent definitief ongeschikt voor hierna volgende reden(en): voorgeschiedenis van maagkanker'. Met die laconieke mededeling verwees de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen de carrièredromen van Dirk Braeckman naar de prullenmand. Een onthutsend getuigenis: 'Béng! Een klap voor je kop: eens kankerpatiënt, altijd kankerpatiënt'.
Tekst: Marc Peirs, uit Leven 36, oktober 2007
'Een droomjob was het voor mij, bij het spoor werken. Ik zag het me al doen. Bestuurder of rangeerder van een goederentrein, of seingever in de controlekamer waar je het goede verloop van het treinverkeer in de gaten houdt. Ik wéét dat ik het kan. De NMBS weet dat trouwens ook: ik ben geslaagd voor alle examens. Schriftelijk, mondeling, noem maar op', vertelt Dirk Braeckman, en dan, met een diepe zucht: 'Behalve dus voor het medische examen. De NMBS lust geen ex-kankerpatiënt. Mijn jacht op een droomjob werd een nachtmerrie'.
Maagkanker voorbij
Op tweede kerstdag 2005 viel de hemel neer op het hoofd van de toen 35-jarige Dirk Braeckman: ''s Avonds hadden we friet gegeten. Kort nadien werd ik hondsmisselijk. Na middernacht begon ik bloed te braken. Dan ging het razendsnel: ziekenwagen, spoedopname, gastroscopie. De arts zag in de maag twee gezwelletjes zitten ter grootte van een knikker. Eéntje ervan kwaadaardig, zo bleek uit de biopsie. Maagkanker.'
Gelukkig voor Dirk Braeckman was de kanker in een heel vroeg stadium ontdekt. Toch werd zijn hele maag weggenomen: 'Mijn slokdarm is nu rechtstreeks met de twaalfvingerige darm verbonden. De darmen nemen de maagfuncties over.' Operatie geslaagd, geen uitzaaiingen gevonden en een nabehandeling bleek niet nodig: 'Geen chemo, geen bestraling', zegt Dirk opgelucht.
Veel last van de ingreep heeft hij naar eigen zeggen niet: 'Sommige noodzakelijke stoffen zoals vitamine B12 kan ik niet langs mijn voeding opnemen. Dus een zestal keer per maand ga ik naar het ziekenhuis voor een vitaminespuitje. Ik moet kleine porties eten, zes keer per dag. En drinken kan ik niet samen met de maaltijd. Een halfuurtje later lukt het wel. Geef toe; dat zijn niet meteen onoverkomelijke ongemakken.'
Geslaagd.
Halfweg maart 2006, twee maanden na de ingreep, hervatte Dirk Braeckman het werk als zelfstandig pakjeskoerier, de baan die hij al sinds 1992 had: 'Maar ik wou al langer een andere job. Koerier wordt allengs lastiger: meer opdrachten, meer pakketten -tot 1200 kilogram op één dag- en meer verkeersagressie. Net toen voerde de NMBS een gigantische campagne om mensen aan te werven. Fantastisch!'.
Dus sloeg Dirk dolenthousiast aan het solliciteren. Voor niet minder dan drie jobs bij het spoor stelde hij zich kandidaat: seingever, bestuurder-rangeerder van goederenstellen en bestuurder van goederentreinen. Vooral bestuurder was een geknipte job, vindt Dirk nog steeds: 'Dat is als pakjeskoerier zonder de last van die job!'.
Trots toont Dirk Braeckman de officiële resultaten van de bekwaamheidstest voor de drie functies: 'Telkens geslaagd. Minstens 13 op 20. En hier, kijk: 15 op 20.'
. maar geweigerd
In de laatste rechte lijn naar aanwerving bij de NMBS is een medisch onderzoek het sluitstuk. Voor zijn medische keuring als bestuurder-rangeerder trok Dirk eind augustus 2006 naar Brussel, naar de arts die de recruten in naam van de NMBS keuren moet. Half september viel het verdict in de bus ten huize Braeckman: 'Definitief ongeschikt wegens voorgeschiedenis van maagkanker.' Gebogen over de brief kan Dirk het nog altijd nauwelijks bevatten: 'Dat is. dat is de hamer die op je neerkomt en je verplettert.' Echtgenote Marianne neemt over: 'Ongelooflijk toch? Dat is zo discriminerend! Alsof ex-kankerpatiënten niks meer kunnen, niks meer waard zijn, nooit nog aan de bak kunnen komen.'
Enkele maanden later werd Dirk - 'vreemd genoeg' - opnieuw opgeroepen voor medische keuring; dit keer voor de functie van bestuurder: 'Ik was zo naïef te denken dat ik bij het eerste onderzoek gewoon een slechte indruk had gemaakt en dat ik nu een nieuwe, eerlijke kans zou krijgen'. Het werd een hallucinante ervaring: 'Voor me stond dezelfde dokteres als de eerste keer. Een Franstalige: "Wat u hier komt doen?", was haar verbaasde vraag. Want: 'Wij hebben onze instructies mijnheer, en die luiden dat we kankergevallen áltijd negatief beoordelen'. Wat me daarbij extra boos maakt, is dat dit nergens in de sollicatieprocedure is gezegd. Er was zelfs een informatievergadering voor kandidaten voor de procedure van start ging. En ook dáár zei niemand dat het voor ex-kankerpatiënten simpelweg geen zin heeft om te solliciteren.'
Carrousel
'De arts was ook erg argwanend of ik écht geen chemo had gekregen', vertelt Braeckman. Dat hij helemaal kaal is, heeft niets met de kanker te maken. Braeckman zelf en door ons gecontacteerde medische bronnen bevestigen dat het in zijn geval gaat om haaruitval wegens een allergie: 'Toch bleef de arts het zichtbaar moeilijk hebben om dat te geloven', denkt Braeckman.
De carrousel draaide in maart dit jaar nog maar eens een rondje. Weer werd Braeckman voor controle opgeroepen, nu voor zijn derde sollicitatie, als seingever. En weer kreeg hij een njet. Ietwat wrang zegt Braeckman: 'De teller staat dus op vier medische controles. En in november mag ik misschien een vijfde keer. Want tegen mijn allereerste afwijzing ben ik in beroep gegaan. Als resultaat van een herkeuring is de "definitieve ongeschiktheid" van toen omgezet in "tijdelijk voor de duur van één jaar ongeschikt". In november loopt dat jaar af.'
Of hij naar die nieuwe, vijfde controle ook daadwerkelijk wil gaan? Daar is hij nog niet uit: 'Aan de ene kant is bij het spoor werken nog altijd mijn droom. Maar ik weet niet of ik de mentale weerbaarheid vind om nog maar eens nagelbijtend af te wachten wat de uitslag brengt.'
Werkwillig
Sinds de operatie voor maagkanker lijdt Dirk Braeckman aan botontkalking. Voor zijn -enige - inkomen moet hij rekenen op een uitkering als invalide: 'Als voormalig zelfstandige kan ik niet stempelen. Maar als ik een job vind, kan ik meteen aan de slag.' Daarom solliciteert Braeckman nu ook elders dan bij de NMBS. Met matige hoop: 'Als ex-kankerpatiënt wil je weer iets van je leven maken. Maar aan het eind van de rit is er steevast dat ene woord, die niet te nemen laatste horde: kanker.'
Echtgenote Marianne besluit: 'Dat een overheidsdienst als de NMBS ex-kankerpatiënten discrimineert, dat gaat er bij mij niet in. Als je bedenkt hoevéél mensen kanker krijgen tegenwoordig. Worden die allemaal afgeschreven? Waar eindigt dat?'
Chris Heremans (VLK): 'Kanker is geen reden om iemand niet aan te werven'
De Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) vindt dat alle (ex-)kankerpatiënten recht hebben op werk. Een voorgeschiedenis van kanker is - ook volgens de wet op de antidiscriminatie - geen reden om iemand niet aan te werven. Maar wat doe je met je ziekteverleden als je op zoek gaat naar een nieuwe baan? Chris Heremans, hoofd van de Sociale Dienst bij de VLK, geeft een paar tips.
'Niemand is bij een sollicitatie verplicht om te zeggen dat hij of zij kanker heeft (gehad)', weet Heremans. Ziekte en handicap behoren immers tot de "persoonlijke levenssfeer" waar een potentiële werkgever niet over ingelicht hoeft te worden. Eén uitzondering: als sollicitant moet je je ziekte of handicap wel kenbaar maken als die een mogelijk gevaar vormt voor jezelf, voor collega's of voor derde personen, bijvoorbeeld klanten.' Heremans geeft een voorbeeld in dit scenario: 'Iemand met botkanker die een beenamputatie heeft ondergaan, die kan moeilijk bode in een bedrijf worden. Maar een bureaujob stelt voor zo iemand geen enkel probleem.'
Bovendien is enkel een arbeidsgeneesheer bevoegd om de medische geschiktheid van een sollicitant te beoordelen. De mening van de werkgever zelf doet niet ter zake. Ook daarom is het niet verplicht om tijdens een sollicitatie melding te maken van je ziekte.
'Er wordt tijdens een sollicitatie ook zelden naar gevraagd,' vult Heremans aan, 'al kan je soms moeilijk anders dan erop ingaan als je bijvoorbeeld een hiaat in je curriculum moet verklaren. Openheid is in zo'n situatie aangewezen, want wie weigert te antwoorden heeft allicht minder kans op de job. Maar je kan in een sollicitatieprocedure altijd schrijven of zeggen dat je van dan tot dan bij een werkgever gewerkt hebt, en niemand hoeft niet te weten dat je tussendoor lange tijd met ziekteverlof was.''
'Het is wel zeer uitzonderlijk dat een werkgever openlijk het argument van "voorgeschiedenis van kanker" aanhaalt,' zegt Heremans in antwoord op de situatie van Dirk Braeckman. 'Meestal haalt de werkgever het argument van stal dat een andere kandidaat "meer geschikt" was. En je kan natuurlijk nooit echt weten of er inderdaad geen betere kandidaat was.'
Zodoende is de discriminatie in sollicitaties van (ex-)kankerpatiënten erg moeilijk te bewijzen. 'Er is voor kankerpatiënten geen juridisch precedent', zegt Heremans, 'maar ze kunnen wel verwijzen naar een eerdere juridische uitspraak van november 2006 omtrent een epilepsiepatiënte. Die dame werkte in een rusthuis als interim-werkkracht. Toen de job vrijkwam, solliciteerde ze. Ze vertelde ook dat ze aan epilepsie leed en werd niet aangenomen. Kan niet, vond de rechter terecht, want als je de job wél aankan als interimkracht, kan je 'm ook aan in vaste dienst.' Heremans verwijst kankerpatiënten die zich gediscrimineerd achten bij sollicitaties in eerste instantie naar het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding: 'Daar bekijken specialisten of de zaak kans maakt voor de Arbeidsrechtbank.'
'Maar de eerste raad blijft "wat niet weet, niet deert"', zegt Heremans, 'zolang er niet expliciet naar gevraagd wordt, ben je immers niet verplicht erover te beginnen.'
De NMBS en haar arbeidsgeneeskundige dienst geven toe dat er in de zaak Dirk Braeckman 'fout is gecommuniceerd'. Tot drie keer toe.
Jaarlijks werft de NMBS ongeveer 2.000 nieuwe medewerkers aan na medische keuring door de arbeidsgeneeskundige dienst Corporate Prevention Services (CPS). 'Vroeger peilde de arbeidsgeneesheer of de sollicitant in goede conditie was voor een carrière van 30 of 40 jaar bij het spoor', zegt Tony Van den Berghen, directeur-generaal Human Resources bij de NMBS, 'maar nu kijken we enkel naar de medische geschiktheid op het moment van aanwerving, zoals de wet gebiedt.'
Toch staat in de afwijzingsbrief van Dirk Braeckman woordelijk een verwijzing naar zijn 'voorgeschiedenis' van maagkanker: 'Op zijn minst een ongelukkige communicatie', bevestigt Van den Berghen. Hij 'ontkent ten stelligste' dat er vanuit de NMBS instructies zouden zijn gegeven aan de artsen van CPS om mensen met kanker per definitie te weigeren.
Nochtans was dat precies wat Dirk Braeckman naar eigen zeggen bij zijn tweede medische keuring te horen kreeg. 'Als dat zo is, dan is dat inderdaad een tweede communicatiefout', zegt dokter Luc Van Trappen van CPS. Ook de daaropvolgende afwijzingsbrief vindt Van Trappen geen voorbeeld van goede communicatie: 'Algemene aantasting van de gezondheidstoestand', was toen het verdict. 'Te vaag', geeft Van Trappen toe. Volgens Braeckman gebruikt CPS zulk een algemene omschrijving om niet wéér het woord "kanker" te hoeven gebruiken. Van Trappen ontkent: 'We blijven erbij dat mijnheer Braeckman op het moment van keuring ongeschikt was, maar de reden verdient meer uitleg. Ik wil hier niet dieper op ingaan omwille van het medisch beroepsgeheim, maar ik ben bereid uitleg te verschaffen aan zowel zijn huisdokter als aan mijnheer Braeckman zelf.'
De NMBS en CPS willen in elk geval dergelijke incidenten in de toekomst vermijden. Intern belooft CPS het kwaliteitsbewakingssysteem in die zin op punt te stellen.
En Dirk Braeckman zelf? Die krijgt van beide heren de stellige raad om in november zijn kans te wagen bij de medische herkeuring voor bestuurder-rangeerder. Directeur-generaal Human Resources Tony Van den Berghen: 'Als mijnheer Braeckman dan medisch geschikt is, wordt hij aangeworven. Dat garandeer ik.'